به گزارش روز شنبه شبکه خبری اقتصاد و بانک ایران (ایبِنا)، این پایگاه خبری در گزارش خود با اشاره به اینکه لغو توافق هستهای بیشتر به نفع ایران خواهد بود تا آمریکا، نوشت: لغو توافق هستهای غرب با ایران یکی از شعارهای تبلیغاتی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بود؛ به طوریکه این توافق رو "احمقانهترین قرارداد تاریخ آمریکا" خطاب کرد که "به ایران قدرت تولید سلاح هستهای میدهد".
او بارها خواستار لغو این توافق و یا مذاکره مجدد در مورد مفاد آن شده بود به همین دلیل انتظار می رفت مخالفان توافق با ایران اکنون با پیروزی ترامپ و احتمال لغو آن سر شوق بیایند اما اینگونه نشد.
با وجود لابیهای عربستان علیه این توافق، یکی از مقامات ارشد دولت عربستان در مورد لغو آن هشدار داده است. حامیان سیاست خارجی آمریکا که معتقد بودند توافق اخیر مانع فعالیتهای هستهای ایران نخواهد شد نیز میگویند بهتر است آمریکا به این توافق پایبند باشد. قانون گذاران جمهوریخواه آمریکا هم مخالف لغو این توافق هستند.
به اعتقاد آنها، تهران پس از لغو تحریمها دهها میلیاد دلار پول مسدود شده خود را در قبال تحویل محموله بزرگی از اورانیوم غنی شده و از دور خارج کردن هزاران سانتریفیوژ دریافت کرده است. بنابراین اگر واشنتگتون توافق را لغو کند، تهران می تواند با حفظ پولی که دریافت کرده است، فعالیت سانتریفیوژ های خود را از سر بگیرد.
بنابراین، توافقی از نظر آمریکاییها موفق خواهد بود که محدودیتهای 15 سال گذشته را دوباره در قبال برنامه هستهای ایران به اجرا بگذارد. اما اکنون لغو و یا تلاش برای لغو توافق اخیر موجب رهایی ایران از تمامی محدودیتها میشود. به بیان دیگر در حال حاضر آمریکا بیش از ایران به این توافق نیاز دارد.
باب کورکر سناتور جمهوری خواه آمریکا که به عنوان رییس کمیته مقررات خارجی مجلس سنای آمریکا از مخالفان این توافق بود در این باره گفت: ما تسلیم شدیم... ما وقتی پولی که در کشورهای مختلف انباشته کرده بودیم را تحویل دادیم تمامی قدرت خود را از دست دادیم و اکنون قدرت با ایران است.
بنابراین گزارش، کروکر درست می گوید، بر اساس ساختار توافقنامه، پاره کردن آن به نفع ایران خواهد بود.
منافع این توافق بیشتر به نفع ایران است. تحریم های بین المللی لغو شده اند و ایران فروش نفت خود را افزایش داده است. همچنین تخمین زده می شود که حدود 100 میلیارد دلار دارایی های بلوکه شده ایران نیز آزاد شده است. سازمان های چند ملیتی برای امضای قراردادهای تجاری با ایران به عنوان دومین اقتصاد بزرگ خاورمیانه در حال رقابت با یکدیگر هستند به طوریکه برای مثال چندی پیش ایران قراردادی 4.8 میلیارد دلاری با شرکت توتال فرانسه امضا کرد.
وزارت خزانه داری آمریکا به شرکت های هواپیماسازی ایرباس و بوئینگ اجازه فروش هواپیما به ایران را داده است. قراردادی که ارزش آن ده ها میلیارد دلار خواهد بود. (البته مجلس نمایندگان آمریکا روز پنجشنبه طرحی را تصویب کرد که بر اساس آن این مجوز لغو خواهد شد اما باراک اوباما آن را در صورتی که به مجلس سنا برود وتو خواهد کرد.) آمریکا همچنین پرداخت بدهی 1.7 میلیارد دلاری به ایران در ازای سلاح هایی که به ایران فروخته بود اما هرگز آنها را تحویل نداد هم آغاز کرده است.
ایران نیز این امتیازات را در ازای هیچ به دست نیاورده است بلکه با محدود کردن فعالیت های هسته ای خود موافقت کرده است که اگر هم نمی کرد، باز اجرای دوباره تحریم هایی که ایران را در مرحله نخست پای میز مذاکره کشاند، برای ترامپ سخت خواهد بود.
به بیان ساده، تهران آنچه می خواهد را قبلا به دست آورده است ولی واشنگتن نه.
اگر آمریکا به تنهایی وارد عمل شود، نتیجه معکوس میگیرد
مسئله کلیدی اینجاست که این توافق فقط بین آمریکا و ایران نیست. این یک توافق چند جانبه است که کشورهای انگلیس، فرانسه، روسیه، آلمان، چین و اتحادیه اروپا را شامل می شود. اگر آمریکا تصمیم به اجرای دنبار تحریم ها علیه ایران بگیرد، باید تمامی متحدان خود را برای همکاری متقاعد کند. اما با توجه به اقداماتی که از زمان لغو تحریم ها روی داده است و تمایل بسیاری از کشورها برای برقراری روابط تجاری به تهران، این کار بسیار دشوار خواهد بود.
کلسی داونپورت مدیر منع گسترش انجمن کنترل تسلیحات در این باره گفت: اگر آمریکا توافق را لغو کند، هیچ ضمانتی برای همکاری متحدان اروپایی و کشورهای روسیه و چین وجود نخواهد داشت.
این یعنی آمریکا به احتمال فراوان به تنهایی باید این راه را طی کند. به عنوان مثال واشنگتن دوباره تحریم ها را در خصوص خرید نفت ایران توسط شرکت های خارجی از سر خواهد گرفت و قوانین منع روابط تجاری مؤسسات مالی خود با ایران بر پایه دلار را که همچنان ارز اصلی برای تجارت بین المللی است، تشدید خواهد کرد.
این به ضرر ایران است اما اصلا شباهتی به تحریم های گذشته و همزمان اقتصادهای بزرگ دنیا علیه ایران ندارد و علاوه بر این می تواند موجب اختلاف بین آمریکا و متحدانش شود.
خوآن زاراته از مقامات ارشد سابق کاخ سفید و وزارت خزانه داری آمریکا که از طراحان تحریم ها علیه ایران در دهه 2000 بود در این باره گفت: ما در این صورت شکاف دیپلماتیکی را به وجود می آوریم که در حال حاضر وجود ندارد. ما انسجام بالقوه ای را که اکنون با شرکای مذاکره کننده خود داریم، از دست خواهیم داد.
بدین ترتیب آمریکا کشوری خواهد بود که یک طرفه توافق را لغو کرده است و از آن مهمتر ایران می تواند بدون تحریم های گذشته غرب، آزادانه به فعالیت های هسته ای بپردازد.
به طور خلاصه اگر آمریکا تصمیم به لغو توافق بگیرد، احتمالا باید به تنهایی پیش برود و علاوه بر از دست دادن مشروعیت خود در نزد متحدان و جامعه بین المللی، به ایران اجازه فعالیت های هسته ای با قدرت اقتصادی بسیار بیشتری را خواهد داد.
گسترش توافق هستهای با ایران بهتر از لغو آن است
اگر ترامپ روابط فعلی آمریکا با ایران را نپذیرد، از آنجایی که توافق با ایران، یک توافقنامه اجرایی است و نه یک معاهده، و بنابراین نیازی به تصویب کنگره ندارد، بهترین شانس او اتخاذ تدابیری برای دقیق تر کردن مفاد آن خواهد بود.
مثلا آمریکا می تواند با نظارت دقیق بر اجرای مفاد توافق، تخلفات جزئی را که در دوران اوباما نادیده گرفته می شد مثل موانع دسترسی بازرسان به تأسیسات هسته ای ایران را نقض فاحش آن برشمارد و از آن برای اضافه کردن موارد جدیدی به قرارداد فعلی استفاده کند.
زاراته گفت: این لغو توافق نیست بلکه یک برنامه سختگیرانه برای رعایت همه جانبه آن است.
در حال حاضر برخی از تحریم های آمریکا علیه ایران که ارتباطی به مسائل هسته ای ندارد، پا برجاست. این تحریم ها می تواند مانور مؤثری برای ترامپ باشد تا بدون لغو توافق هسته ای، شرایط را برای ایران سخت تر کند.
اما این هم خالی از خطر نیست چون ایران می تواند آن را به عنوان نقض روح توافق هسته ای در نظر بگیرد. این امر نه تنها موجب تشدید تنش ها خواهد شد بلکه ایران را به سمت استفاده از انرژی هسته ای برای اهداف نظامی سوق خواهد داد. علاوه بر این وجهه واشنگتن را در جامعه بین المللی خدشه دار خواهد کرد و تهران می تواند مدعی شود که آمریکا توافقی را سال ها کار دیپلماتیک صرف آن شده را زیر پا گذاشته است.
کارشناسان موافق توافقنامه فعلی، همکاری بیشتر آمریکا در این زمینه را توصیه می کنند.
داونپورت تأکید کرده است: اگر آمریکا خواستار بازبینی توافق است، باید نظر تمامی طرفین را برای تعهد نسبت به اجرا و تشدید توافق اولیه جلب کند. در این صورت واشنگتن می تواند به جای اعمال تحریم های جدید، تحریم های فعلی را تشدید کند مثل مواردی که توانایی ایران برای افزایش غنی سازی اورانیوم با سانترفیوژهای پیشرفته را تا سال 2027 محدود می سازد.
با وجود اینکه هنوز معلوم نیست ترامپ به وعده های انتخاباتی خود در خصوص لغو توافق هسته ای با ایران عمل کند ولی هرگونه تلاش او برای انجام مجدد مذاکرات بسیار دشوار خواهد و بلافاصله پیشرفت هایی که در روابط دو کشور طی دو سال گذشته به وجود آمده است را به مخاطره خواهد انداخت، از این رو لغو توافق شرایط را حتی بدتر هم خواهد کرد.
